CPP "METANOIA"
DDM Studnia
Caritas Płock
Katolickie Radio Diecezji Płockiej
SNE św. Łukasza
Duszpasterstwo Rodzin na Facebooku
Duszpasterski.pl na Facebooku
E-KAI Płock
Sklep internetowy SACERDOS
Gość Płocki
powiększanie: a | A

Instrukcja o przygotowaniu dzieci do Pierwszej Spowiedzi i Komunii Świętej

INSTRUKCJA O PRZYGOTOWANIU
DZIECI DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI
I KOMUNII ŚWIĘTEJ

1. Rozbudzenie i wzmocnienie życia religijnego w dużej mierze zależy od dobrego przygotowania dziecka do pierwszej spo­wiedzi i Komunii Świętej. Stanowi ono najlepsze przygotowa­nie religijne dziecka na całe życie. W przygotowaniu tym uka­zujemy wewnętrzne powiązania pomiędzy sakramentem chrztu, pokuty i Eucharystii.

2. Za odpowiedni wiek do przyjęcia dziecka do pierwszej spowie­dzi i Komunii Świętej uważa się wiek, który określa Kodeks Prawa Kanonicznego jako wiek używania rozumu (zob. kan. 913 § 1). Od tego momentu obowiązuje przykazanie, dotyczą­ce pokuty i Komunii Świętej. Uwzględniając tradycję i prakty­kę katechetyczną, dzieci na ogół przystępują do Pierwszej Ko­munii Świętej w drugiej klasie szkoły podstawowej.

3. Zgodnie z praktyką wczesnej Komunii Świętej, zalecanej przez papieża Piusa X, zezwala się na dopuszczenie do pierwszej spowiedzi i Komunii Świętej dzieci klas zerowych i pierwszych. Warunki dopuszczenia są następujące:

a) prośba rodziców i zapewnienie o pogłębianiu religijnego wychowania dziecka;
b) rozpoznanie ze strony katechetów i duszpasterza, czy dziec­ko jest wystarczająco rozwinięte umysłowo i posiada wyma­ganą wiedzę religijną.

Zapewnienie udzielone przez rodziców obejmuje uczestnic­two dziecka w systematycznej katechezie klasy drugiej.
Do wczesnej Komunii Świętej można dopuścić dziecko bę­dące w niebezpieczeństwie śmierci.

4. Dostrzega się dużą trudność w podjęciu decyzji o dopuszcze­niu dziecka do pierwszej spowiedzi i Komunii Świętej, które wzrasta w rodzinie obojętnej religijnie i nie uczęszcza systema­tycznie na katechizację. W takich okolicznościach należy na­wiązać kontakt z rodzicami.

5. Należy prowadzić katechizację przygotowującą do pierwszej spowiedzi i Komunii Świętej w szkołach specjalnych i zakła­dach dla dzieci specjalnej troski. Wobec takich dzieci należy zastosować minimalne kryteria dopuszczające do pierwszej spowiedzi i Komunii Świętej. Należy uwzględnić również opi­nię katechety szkolnego oraz w miarę możności opinię specja­listów w zakresie nauczania w szkołach specjalnych.

6. Zdarzają się przypadki, że dzieci uczęszczające na katechiza­cję, przygotowującą do pierwszej spowiedzi i Komunii Świętej, są nie ochrzczone. Dlatego katecheci już w pierwszych miesią­cach katechizacji powinni zażądać od rodziców dzieci metryki chrztu świętego. Dla dzieci nie ochrzczonych należy zorgani­zować dodatkowe przygotowanie do przyjęcia sakramentu chrztu świętego (zob. Obrzędy wtajemniczenia dzieci, które osiągnęły wiek katechizacyjny w: Obrzędy chrześcijańskiego wtajemniczenia dorosłych).

7. Przygotowanie do pierwszej spowiedzi i Komunii Świętej we­dług programu przyjętego przez diecezję, obejmuje trzy lata katechizacji.

a) pierwsze dwa lata (dzieci z klas zerowych i pierwszych) sta­nowią dalsze przygotowanie do życia sakramentalnego;
b) trzeci rok katechizacji (dzieci klas drugich) jest zasadniczym i bezpośrednim przygotowaniem do pierwszej spowiedzi i Komunii Świętej.

8. Odpowiedzialnym za przygotowanie dzieci do Pierwszej Ko­munii Świętej jest proboszcz parafii, na terenie której mieszka dziecko. Współodpowiedzialnymi za przygotowanie dzieci do Pierwszej Komunii Świętej są inni księża pracujący w para­fii oraz katecheci zakonni i świeccy.

9. Przygotowanie do Pierwszej Komunii Świętej winno odbyć się w parafii zamieszkania dziecka. Proboszcz parafii powinien uzmysłowić rodzicom dzieci przygotowujących się do Pierwszej Komunii Świętej sens i znaczenie parafii, w której ma odbyć się to ważne wydarzenie. W myśl synodalnej „Instrukcji o katechi­zacji” w punkcie 9a czytamy „dziecko przystępuje do pierwszej spowiedzi i Komunii Świętej (...) we własnej parafii; jeżeli ro­dzice życzą sobie czegoś innego, nie należy robić trudności”. Tacy rodzice powinni złożyć stosowne deklaracje, potwierdzo­ne przez proboszcza miejsca zamieszkania, informujące o miej­scu uczestnictwa ich dziecka w katechezie parafialnej.

10. Określenie parafii bezpośredniego przygotowania i przystąpie­nia dziecka do Pierwszej Komunii Świętej należy rozstrzygnąć we wrześniu, poprzedzającym roczne spotkania formacyjno-organizacyjne.

11. Proboszcz na pierwszym spotkaniu organizacyjnym, rozpo­czynającym bezpośrednie przygotowanie do Pierwszej Komu­nii Świętej, powinien poinformować rodziców o formie przy­gotowania oraz określić kryteria i warunki, jakie winny spełnić dzieci przygotowujące się do przyjęcia Komunii Świętej.

12. Proboszcz po zasięgnięciu opinii od katechetów podejmuje de­cyzję o dopuszczeniu dziecka do pierwszej spowiedzi i Komu­nii Świętej na podstawie:

a) systematycznej, całorocznej katechizacji szkolnej;
b) systematycznej, comiesięcznej katechizacji parafialnej;
c) uczestnictwa w niedzielnej Mszy Świętej i nabożeństwach szkolnych i parafialnych;
d) odpowiedniego poziomu wiedzy religijnej.

W wyjątkowych wypadkach, z uzasadnionych przyczyn, nale­ży przeprowadzić egzamin. Dziecko nie uczęszczające na katechizację nie może być dopuszczone do pierwszej spowiedzi i Komunii Świętej.

13. W przygotowaniu do pierwszej spowiedzi i Komunii Świętej dzieci należy uwzględnić także ich rodziców. Zachęca się rodzi­ców (tam, gdzie to jest tylko możliwe) do brania udziału w ka­techizacji dzieci. Organizuje się, poza powszechnie praktyko­wanymi wywiadówkami, dodatkowe spotkania dla rodziców i ich dzieci w celu wytworzenia właściwej atmosfery religijnej.

14. Ważnym czynnikiem w kontaktach z rodzicami, zwłaszcza dziecka religijnie zaniedbanego, powinny być odwiedziny kate­chety w domu, w celu zapoznania się z sytuacją dziecka i w miarę możliwości udzielenia pomocy.

15. Przygotowanie do pierwszej spowiedzi i Komunii Świętej od­bywa się w czasie systematycznej katechizacji szkolnej według określonego programu nauki religii zatwierdzonego przez Konferencję Episkopatu Polski.

16. Przygotowanie do pierwszej spowiedzi i Komunii Świętej od­bywa się w czasie systematycznej katechizacji parafialnej we­dług programu zatwierdzonego przez Biskupa Płockiego. Dla dzieci uczęszczających do klas drugich i ich rodziców należy zorganizować cykl nabożeństw, związanych z poświęceniem i wręczeniem pamiątek pierwszokomunijnych:

• wrzesień - nabożeństwo rozpoczynające przygotowanie;

• październik - nabożeństwo różańcowe; poświęcenie różań­ców;

• listopad - nabożeństwo za zmarłych;

• grudzień - udział w rekolekcjach adwentowych; poświęce­nie medalików;

• luty - Msza Święta z poświęceniem świec;

• marzec - udział w rekolekcjach wielkopostnych; poświęce­nie książeczek do modlitwy;

• kwiecień - nabożeństwo przygotowujące do pierwszej spo­wiedzi świętej; rachunek sumienia.


17. Przed samą uroczystością należy organizować w kościele spo­tkania dla dzieci i ich rodziców, poświęcone sprawom prak­tycznym. Celem spotkań jest zaznajomienie z przebiegiem i porządkiem uroczystości.

18. W przygotowaniu dzieci do pierwszej spowiedzi świętej należy zwrócić uwagę na kształtowanie postawy pokuty i nawrócenia.

19. Pierwsza spowiedź dziecka powinna stać się dla niego zachętą i bodźcem do głębszego życia religijnego. Kapłani winni z wielką delikatnością i dobrocią podejść do dziecka, aby umożliwić mu religijne przeżycie tego sakramentu. Zaleca się, aby spowiedź ta odbywała się w ramach nabożeństwa pokut­nego (zob. Obrzędy pokuty). Gdy jest duża grupa dzieci, nale­ży wyznaczyć godziny spowiedzi dla poszczególnych mniej­szych grup.

20. Dzień Pierwszej Komunii Świętej należy urządzać uroczyście (bez przedłużania nabożeństwa, ale i bez pośpiechu), aby dzie­ci i ich rodziny przeżyły ten moment z głęboką wiarą i zapa­miętały na całe życie.

21. Uroczystość Pierwszej Komunii Świętej winna odbyć się w nie­dzielę lub w święto, w godzinach rannych.

22. Należy starannie przygotować liturgię Mszy Świętej. Przebieg Mszy Świętej z udziałem dzieci przystępujących do Pierwszej Komunii Świętej winien być następujący:

a) powitanie dzieci i ich rodziców zgromadzonych przed ko­ściołem;
b) pokropienie wodą święconą;
c) błogosławieństwo rodziców;
d) procesjonalne wejście do świątyni;
e) rozpoczęcie Mszy Świętej hymnem Chwała na wysokości Bogu;
f) dostosowane czytania (wykonują rodzice);
g) modlitwa wiernych i procesja z darami, z zaangażowaniem dzieci, rodziców, katechetów i wychowawców;
h) dziękczynienie po Komunii Świętej, w formie responsoryjnej modlitwy.

We Mszy Świętej należy uwzględnić tradycyjne pieśni euchary­styczne.

23. Racje duszpasterskie przemawiają za tym, aby grupy dzieci nie były liczne,

24. Zaleca się założenie przez dzieci ujednoliconego stroju komu­nijnego (najlepiej alby).

25. Usilnie zaleca się, aby domowe zgromadzenia rodzinne z racji Pierwszej Komunii Świętej miały charakter religijny.

26. Zachęca się dzieci i rodziców do uczestnictwa w nabożeń­stwach tzw. Białego tygodnia. Należy uczulić rodziców, że ich częsta spowiedź i Komunia Święta jest dla dziecka skutecznym przykładem życia sakramentalnego.

27. W kancelarii parafialnej powinna znajdować się księga, w któ­rej zapisuje się imiona i nazwiska przystępujących dzieci do Pierwszej Komunii Świętej.

28. Przygotowania dzieci do pierwszej spowiedzi i Komunii Świę­tej nie należy zlecać początkującym katechetom.

+ Stanisław Wielgus

Biskup Płocki

© 2008 Diecezja Płocka